به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از گاردین، شاید تصور کنید مطالعه در یک نشست، صرفاً مختص داستان کوتاه است؛ قالبی که تا حد زیادی به توجه خالص و بیوقفه خواننده متکی است. اما شروع و پایان دادن به یک کتاب کامل در طول تنها یک روز، تجربهای با شدت و غنای خاص است. این آثار، از میان تمام تجربههای مطالعاتی من، جزو بهیادماندنیترینها بودهاند.
به عنوان داور سال گذشته جایزه بوکر، در حالی که با ۱۵۳ کتاب و تنها کمی بیش از شش ماه برای خواندن آنها مواجه بودم، وظیفهام این بود که سعی کنم هر رمان را به اثری تبدیل کنم که بتوان در یک روز خواند. اگرچه از این تجربه لذت بردم، اما لزوماً فرمول ایدهآلی برای یک مطالعه لذتبخش نبود.
صرفنظر از داوری بوکر، همه ما احساس میکنیم از نظر زمانی در تنگنا هستیم. بنیاد جوایز بوکر اخیراً پژوهشی منتشر کرده که نشان میدهد ۳۵ درصد خوانندگان در به پایان رساندن کتابها دچار مشکل هستند. انتشارات «وینتیج» مجموعه جدید خود از «شاهکارهای کوتاه» – با آثاری از نویسندگانی چون نِلا لارسن، اورسلا لو گوین، تونی موریسون و فیودور داستایوفسکی – را کتابهایی توصیف میکند که با «زندگیهای مدرن و پرمشغله» سازگار هستند. حقیقت این است که اگر کتابی با ابعاد مناسب انتخاب کنید و تدابیر لازم را بیندیشید (مثلاً گوشی در اتاق دیگر باشد و در را باز نکنید)، خواندن یک کتاب در یک روز به یک احتمال واقعی تبدیل میشود؛ بهویژه در تعطیلات تابستانی.
اما چه چیزی بخوانیم؟ اینجاست که این فهرست به کار میآید. این یک انتخاب شخصی است، نه یک فهرست جامع. من برخی از کتابهای عالی اما شاید بیش از حد آشنا (مانند دل تاریکی، گتسبی بزرگ، ایتن فروم) را کنار گذاشتهام. با این حال، تمام این کتابها، چه آنها را بشناسید و چه نه، ارزش یک روز از وقت شما را دارند.
- گردهمایی (ناتاشا براون): این رمان صد صفحه است و در قالب بخشهای کوتاه و با فضاهای خالی زیاد نوشته شده و نوعی اقتصاد روایی جسورانه و تکاندهنده دارد. اولین اثر براون توسط زن جوانی سیاهپوست روایت میشود که در امور مالی کار میکند (شغلی که براون قبل از رماننویس شدن داشت). او موفقیت، پول و نامزد عاشق، روشنفکر و ثروتمند از خانوادهای مرفه دارد. به نظر میرسد او همه چیز دارد، اما از اعماق کتاب، خشمی ناامیدانه میجوشد: «من همان چیزی هستم که همیشه برای امپراتوری بودهایم: سود خالص و لعنتی.»
- لگد به قفل (کاترین اسکنلان): سونیا یک مربی اسب است که دههها در میدانهای مسابقه سراسر آمریکا کار کرده است. در یادداشتی در پایان کتاب، اسکنلان از سونیا به خاطر «گفتگوها» تشکر میکند؛ این کتاب سرشار از جزئیات غنی و غیرمعمولی است که از زبان یک فرد کاملاً مطلع نقل شده است. کشیشها پاهای اسبها را تبرک میگویند؛ چابکسواران برای کاهش وزن استفراغ میکنند؛ دامپزشکان نه تنها به حیوانات، بلکه به سوارکاران نیز آمپول ویتامین ب۱۲ تزریق میکنند. اسکنلان با نثری موجز و کنترلشده، ما را به اعماق اسرار یک دنیای بسته میبرد.
- یک روز از زندگی ایوان دنیسوویچ (الکساندر سولژنیتسین): رمانهای بسیاری وجود دارند که داستانشان تماماً در یک روز میگذرد – مانند اولیس، خانم دالووی و زیر آتشفشان – اما تعداد بسیار کمی از آنها را میتوان در همان بازه زمانی خواند. رمان سولژنیتسین با صدای بیدارباش اردوگاه که ضربه چکش بر یک ریل است آغاز میشود و ۱۵۰ صفحه بعد، با به خواب رفتن شخصیت اصلی به پایان میرسد. در این فاصله، ما در مبارزه روزانه و بیرحمانه برای بقا غرق میشویم؛ زندگی – یا اغلب مرگ – در گولاگ شوروی.
- شبهای شیلی (روبرتو بولانیو): سباستین اوروتیا لاکروآ، کشیش، شاعر و منتقد ادبی، در حالی که در بستر مرگ هذیان میگوید، تکگویی گیجکنندهای را آغاز میکند که از شاهینداری و جنگ تا نویسندگان برنده جایزه نوبل و احساس گناه کاتولیک را در بر میگیرد. این رمان کوتاه بولانیو، یک بندبازی ماهرانه و شگفتی در ریتم و ضربآهنگ است. جسورانهترین ابداع آن، وجود یک شکنجهگاه در پوشش یک محفل ادبی است که علاقه وسواسی بولانیو به ادبیات، فاشیسم و خشونت را چنان کامل ترکیب میکند که به خود-هجوآمیزی میماند. البته مشخص میشود که این ماجرا از واقعیت گرفته شده است.
- اتاق جیووانی (جیمز بالدوین): دیوید، قهرمان دومین رمان بالدوین، است. درباره سیاستهای جنسی و نژادی بسیار گفته شده، اما در اولین خوانش، آنچه مخاطب را مجذوب میکند، شدت توصیفات آن است. وقتی دیوید به سمت جیووانی، جدیدترین کارمند کافه که میان مشتریان غوغایی به پا کرده، قدم برمیدارد، احساس میکند که گویی وارد میدان مغناطیسی شده یا به دایره کوچکی از گرما نزدیک میشود. و ما نیز آن را احساس میکنیم.
- رویاهای قطار(دنیس جانسون): این رمان کوتاه و وهمآلود جانسون که گاهی بهطرز غیرقابلتحملی زیباست و به زندگی یک کارگر راهآهن و چوببر میپردازد، مسیر طولانی را تا رسیدن به شهرت طی کرده است. این اثر که اولین بار در سال ۲۰۰۲ در «پاریس ریویو» منتشر شد، تا سال ۲۰۱۱ به صورت کتاب درنیامد. حالا با اکران اخیر فیلم اقتباسی کلینت بنتلی که نامزد اسکار شد، به شناختهترین اثر جانسون تبدیل شده است. برای من اما، فیلم در برابر رمان کوتاه، اثری ضعیف است؛ رمانی که عظمت موجز آن با لحظات غافلگیرکننده و سوررئال زندگی روزمره نمکگیر شده است.
- یادبود (آلیس اسوالد): حضور در میان مخاطبانی که آلیس اسوالد «یادبود» را از حفظ میخواند، یکی از بزرگترین تجربههای ادبی زنده زندگی من است. او در این شعر که «قبرستانی شفاهی» است و نام بیش از ۲۰۰ نفر از کشتهشدگان ایلیاد هومر را در خود دارد، از بندهای تکرارشونده و آهنگین و تشبیهاتی گیرا استفاده میکند که عمدتاً از دنیای طبیعت گرفته شدهاند تا با استفاده از کلمات، یک مقبره بنا کند. این شعر که دائماً غافلگیرکننده و کاملاً گیراست، میطلبد که همچون شنیدن یک آهنگ، در یک نشست متمرکز خوانده شود.
- موردی از هیستری (دورا) (زیگموند فروید): «موردی از هیستری که یکی از معدود گزارشهای موردی فروید درباره بیماران خودش است، «یک درام خانوادگی کلاسیک ویکتوریایی» توصیف شده است. دورا، که نام واقعیاش آیدا باوئر بود، ادعا میکرد که در برابر درازدستیهای دوست پدرش مقاومت کرده است. فارغ از دیدگاه شما نسبت به روششناسی فروید – که در اینجا اغلب بیشتر به یک بازجو میماند تا پزشک – مهارت روایی او در آشکار کردن جنبههای پرونده، بهویژه ارتباط میان علائم بیماری دورا و رویاهایش، بسیار برجسته است.
- آرامش غریبهها (ایان مکیوون): در این رمان بهغایت وهمآلود مکیوون، بیش از یک اشاره به مباحث فرویدی وجود دارد. او در صفحات ابتدایی این کتاب بهطرز تکاندهندهای تند و خشن مینویسد: «کالین و مری هرگز هتل را اینقدر دیر ترک نکرده بودند و مری قرار بود بخش بزرگی از آنچه در پی آمد را به این واقعیت نسبت دهد.» بدین ترتیب، سقوط کوتاهی به سمت دستکاری و خشونت آغاز میشود، چرا که این دو گردشگر در مدار زوج دیگری قرار میگیرند و طلسم میشوند. کتاب با ترکیب حس تهدید با نوعی سستی و زیبایی رویایی، تنها تهدیدآمیزتر میشود.
- هزینه زندگی (دبورا لوی): دومین جلد از «زندگینامه زیسته» لوی، پایان یک ازدواج طولانی و مرگ مادر نویسنده را شرح میدهد. پایان یک ازدواج به معنای کوچکتر کردن زندگی است که انجام آن با دو فرزند که به زمان و فضا نیاز دارند، دشوار است. نوشتن نیز همین را میطلبد و این کتاب تا حدودی درباره نویسندهای است که شجاعت آن را دارد که خود را به عنوان یک نویسنده تعریف کند. و آن صحنه با دوچرخه برقی و مرغ له شده، فراموشنشدنی است.
- هنگامی که فهم جهان را متوقف میکنیم (بنجامین لاباتوت): جستارهای داستانی؟ داستانهای جستارگونه؟ یک رمان غیرداستانی؟ بهترین طبقهبندی برای کاوش اعتیادآور لاباتوت در مفاهیم ریاضی و علمی و نویسندگان آنها چیست؟ از ورنر هایزنبرگ و اروین شرودینگر رقیب تا آلن تورینگ رنجدیده و الکساندر گروتندیک گوشهگیر. شاید بهتر باشد طبقهبندی را فراموش کنید و صرفاً در کتابی شیرجه بزنید که شگفتی و اهمیت پیشرفتهای علمی بنیادین دو قرن اخیر، و بهای سنگینی که برای عقلانیت پرداخت کردند را به تصویر میکشد.
- برادرزاده ویتگنشتاین (توماس برنهارد): این روایت نیمهخودزندگینامهای از دوستی توماس برنهارد با پل ویتگنشتاین (که در واقع پسرعموی اول لودویگ بود، اما سعی کنید این را به مثابه عنوان کتاب جا بیندازید)، نویسنده مشهور اتریشی را در شخصیترین حالتش نشان میدهد. کتاب روایتی تأثیرگذار و گاهی بهطرز ناامیدکنندهای افشاگرانه از دوستی مردانه ارائه میدهد: «ارزشمندترین رابطهای که تا به حال با مرد دیگری داشتهام، تنها رابطهای که توانستهام برای بیش از یک دوره بسیار کوتاه تحمل کنم.»
- اتاق اضافی (هلن گارنر): وقتی دوستی نسخهای از رمان خودزندگینامهای گارنر را به عنوان هدیه تولد به من داد، فکر میکردم سرطان چیزی است که برای دیگران اتفاق میافتد. تا زمانی که آن را خواندم، دو بار برای خودم اتفاق افتاده بود. «اتاق اضافی» عمدتاً به ماجرای نیکولا، دوست هلن، میپردازد که برای یافتن درمانی جایگزین برای سرطان مرحله نهایی خود به ملبورن میآید. روایت گارنر از این دوره، از آغاز بهیادماندنی دوستیشان که در شب روی یک اسکله نوشیدنی مینوشیدند، و از «باقیماندههای مراقبت او» برای نیکولا، با سادگی محض، پیچیدگی ناامیدکننده مرگ و شاهد بودن آن را آشکار میکند.
- رویای تبآلود (سامانتا شوبلین) :رویای تبآلود که نوعی حمله پانیک در لباس رمان است، به شکل گفتگویی میان آماندا، که در بیمارستان دراز کشیده و بیناییاش را از دست داده، و دیوید، پسر جوان و زودرس دوستش کارلا، شکل میگیرد؛ پسری که کارلا، همانطور که قبلاً به آماندا گفته بود، فکر میکند با فرد یا چیز دیگری جایگزین شده است. در این میان، دختر آماندا کجاست؟ در حالی که خواندن هر کتابی در این فهرست در یک نشست مزیت دارد، رها کردن «رویای تبآلود» قبل از ورق زدن آخرین صفحه، تقریباً غیرممکن است.
- صندلی راننده (موریل اسپارک): لایز، شخصیت اصلی رمان شوکهکننده سال ۱۹۷۰ اسپارک – که محبوبترین اثر او نزد خودش است – «نه خوشقیافه است و نه بدقیافه. بینیاش کوتاه است و پهنتر از آن چیزی است که در شباهتسازیهای انجامشده که بخشی با روش آیدنکیت و بخشی با عکاسی واقعی ساخته شده و بهزودی در روزنامههای چهار زبان منتشر میشود، به نظر میرسد.» این کتاب کلاسی در آموزش به خوانندگان است که بدانند به سمت جایی هولناک میروند و با وجود اینکه میدانند اوضاع خوب پیش نخواهد رفت، امیدوار باشند که همه چیز درست شود.
- گیاهخوار (هان کانگ): خیلی قبل از اینکه هان کانگ برنده جایزه نوبل شود، او اولین حضور خود در زبان انگلیسی را با این رمان، یعنی پنجمین رمانش، تجربه کرد. همانطور که میخوانیم، سوالات تکثیر میشوند. چرا وقتی یئونگ-های دست از خوردن گوشت برمیدارد، شوهرش اینقدر عصبانی میشود؟ وسواس گیاهشناسی شوهر خواهرش چه معنایی دارد؟ و آیا این با تمایل بعدی او برای تبدیل شدن به یک درخت مرتبط است؟ رمان هان که به دلیل ابهامش، یا علیرغم آن، جذاب است – و با توجه به بازگشت وسواسگونهاش به تصاویر بدنهای مورد هجوم، بهدرستی – ریشههای خود را عمیقاً در ذهن خوانندگانش فرو میبرد.
- هفت درس کوتاه در فیزیک (کارلو روولی): در نحوه انتقال ایدههای بسیار پیچیده توسط کارلو روولی، فیزیکدانی که این جستارهای کوتاه را در اصل برای یک روزنامه ایتالیایی نوشت، سادگی خیرهکنندهای وجود دارد. نه اینکه پس از خواندن کتاب، درک کاملی از نسبیت عام، گرانش کوانتومی یا زیباییشناسی مدل استاندارد پیدا کنیم، اما این کتاب به ما کمک میکند تا وسعت شگفتانگیز مفاهیمی را که بهطور ظریف ترسیم کرده، دریابیم. و برخلاف «تاریخچه مختصر زمان» استیون هاوکینگ، با ۷۹ صفحه، شما واقعاً آن را تمام خواهید کرد.
- لالی ویلوز (سیلویا تاونسند وارنر): این رمان عمیقاً عجیب که یکی از آثار اصیل ادبیات انگلیسی قرن بیستم است، ۱۰۰ سال پیش کارنامه نویسندگی تاونسند وارنر را آغاز کرد. کتاب بهطور متعارفی آغاز میشود، با لالیِ جوان و آرام که لندن را برای زندگی در روستا ترک میکند. سپس با شادی شروع به در هم کوبیدن ژانرها میکند، که برخی از آنها حتی در سال ۱۹۲۶ مدون نشده بودند. نوشتن درباره طبیعت، فمینیسم («زنان میدانند که دینامیت هستند»، لالی اعلام میکند)، وحشت عامیانه و موارد دیگر در هم آمیخته میشوند، در حالی که شیطان نه به عنوان یک مفهوم صرف، بلکه به عنوان یک شکاربان گوشت و پوستودار در منطقه چیلترن ظاهر میشود.
- چیزهای کوچک اینچنین (کلر کیگان): درست قبل از کریسمس سال ۱۹۸۵، بیل فرلانگ، زغالسنگفروش، کشف تکاندهندهای در صومعهای با «ظاهر قدرتمند» که بر فراز شهر کوچک ایرلندی او سایه افکنده، انجام میدهد. سلطه کلیسا و توانایی فرلانگ برای سرپیچی از آن، محور این کتاب مسحورکننده است. خوانشی سادهانگارانه وجود دارد که آن را به عنوان داستانی اخلاقی درباره یک مرد خوب معرفی میکند. اما قضیه پیچیدهتر از این حرفهاست و این پرسش که پس از اقدام قاطع و شاید نابخردانه فرلانگ در روزهای بعد چه اتفاقی میافتد، همچنان باقی میماند.
- غم، چیزی است با پر (مکس پورتر): قبل از اینکه اولین اثر منحصربهفرد مکس پورتر – که بخشی از آن شعر، رمان، جستار و نمایشنامه است – به یک موفقیت غیرمنتظره تبدیل شود، ناشران در برابر کتابهای کوتاه مقاومت نشان میدادند. بدون مثال این کتاب، میتوان به خوبی تصور کرد که به سامانتا هاروی گفته میشد برود و ۲۰ هزار کلمه به «اوربیتال»، برنده ۱۴۰ صفحهای جایزه بوکر خود اضافه کند. اما داستان زنده و پرکشش پورتر، که در آن کلاغی به اندازه انسان از صفحات شعر تد هیوز بیرون میآید و وارد زندگی خانوادهای سوگوار میشود، این ایده را که کوتاه بودن لزوماً به معنای کممایه بودن است، رد میکند.